Powiat Sępoleński

Kolaż zdjęć

Wyszukiwanie

Przejdź do: strona główna
Opcje wyszukiwania

BIP

Ścieżka nawigacyjna

Galeria / pałace, dwory i parki / pałace, dwory / Dwór w Karolewie /

Ikony społecznościowe

Treść strony

Dwór w Karolewie

Zbudowany w latach 80-tych XIX w. dla Franza Schultz-Gora. Budynek pierwotnie o cechach neoklasycystycznych po remoncie w latach 60-tych XXw. utracił niemal całkowicie dekoracje architektoniczne elewacji, co skutkowało utratą wartości zabytkowych. W latach międzywojennych właścicielem był Wacław Łuczyński. Majątek liczył wówczas 356 ha. W czasie okupacji w Karolewie Niemcy umieścili największy obóz zagłady na Krajnie. Zamordowano tu co najmniej 4000 mieszkańców powiatu sępoleńskiego. W dworze mieściły się koszary strażników z Selbstschutzu, a w piwnicach oraz w zabudowaniach folwarcznych trzymano więźniów. Po wojnie miejsce to upamiętniono stosowną tablicą oraz kaplicą w lesie karolewskim. Obecnie dwór i gospodarstwo pozostają w dzierżawie. Właścicielem jest Agencja Nieruchomości Rolnych SP, dzierżawcą – Krzysztof Bet.

(więcej: Leszek Skaza, Pałace i dwory gminy Więcbork, wyd. Sępólno Kr. 2008)
Dwór w Karolewie
wyświetl galerię w Cooliris

Karolewo

Wieś Karolewo, leżąca 7 km na wschód od Więcborka była kiedyś folwarkiem należącym do majątku Jastrzębiec. Folwark ten został wydzielony z gruntów Jastrzębca około połowy XIX wieku. Jak zawsze, przy folwarku powstała kolonia mieszkaniowa dla pracowników, która dała początek obecnej wsi. W 20-leciu międzywojennym właścicielem był Wacław Łuczyński. Folwark obejmował 356 ha. We wrześniu 1939r., w zabudowaniach majątku urządzony został pierwszy na ziemiach polskich obóz zagłady. Jego ponura działalność zaczęła się 17 września, a zakończyła 12 grudnia 1939 roku. W tym czasie przewinęło się przez niego kilka tysięcy Polaków (wg różnych źródeł od 4,5 do nawet 10 tys.), z których ogromna większość została zamordowana w wyjątkowo bestialski sposób. Wśród ofiar była też pewna ilość Żydów. Byli to zarówno mieszkańcy powiatu sępoleńskiego, jak i powiatów ościennych. Zbrodni dokonywali członkowie milicji niemieckiej - tzw. Selbstschutzu, którą tworzyli najbardziej antypolsko nastawieni przedstawiciele mniejszości niemieckiej z terenu Więcborka i okolic. Karolewo wybrano na lokalizację obozu ze względu na jego odosobnione położenie - z dala od większych ośrodków miejskich i wiejskich i głównych dróg. Niemcy zajmowali parter i piętro dworu na biura i koszary wachmanów, a w piwnicach oraz w zabudowaniach gospodarczych trzymano więźniów. Po wojnie przeprowadzono ekshumację części ofiar oraz upamiętniono je cmentarzem-miejscem pamięci narodowej z kaplicą oraz tablicą pamiątkową na ścianie dworu. Corocznie, we wrześniu, odbywają się w tym miejscu okolicznościowe msze św. Dawny folwark po 1945r. został przejęty przez skarb państwa i utworzono tu PGR, który funkcjonował do początku lat 90-tych ub. wieku. Obecnie jest własnością Agencji Nieruchomości Rolnych SP, która oddała grunty i budynki w dzierżawę. Z dawnych budowli zachował się dwór, który przebudowany po wojnie, utracił wartość zabytkową; drewniana stodoła i jeden z budynków mieszkalnych dawnej osady folwarcznej. Karolewo należy do sołectwa Jastrzębiec.

 

Opracowano m.in. na podst.: P.Szafran „Osadnictwo historycznej Krajny”, O.Goerke „Der Kreis Flatow”, H.Papstein „Der Kreis Wirsitz”, J.Umiński „Pojezierze Krajeńskie”, D.Borkowski „Kraj na rubieży...”, A.Marach, E.Kiestrzyn, L.Skaza „Miasto i Gmina Więcbork”, Katalog zabytków województwa bydgoskiego-gmina Więcbork, L.Skaza „Więcbork w latach 1945-1983”, Mapa topograficzna Polski – kwadraty Nakło i Złotów, skala 1:100000.

Ułatwienia dostępu       
zamknij
Rozmiar czcionki
Wersja o wysokim poziomie kontrastu
Przełącz się na widok strony o wysokim kontraście.
Powrót do domyślnej wersji strony zawsze po wybraniu linku "Graficzna wersja strony" znajdującego się w górnej części witryny.